PRZYSTANEK  HISTORIA
100 –lecie odzyskania  Niepodległości
Poznajemy sylwetki wybitnych Polaków

        Józef Piłsudski (1867-1935)

CO TO ZA POSTAĆ?

•	polski działacz społeczny i niepodległościowy, 
•	żołnierz, polityk, mąż stanu
•	od 1892 członek Polskiej Partii Socjalistycznej i jej przywódca w kraju,
•	 twórca Organizacji Bojowej PPS (1904) i Polskiej Organizacji Wojskowej (1914), 
•	kierownik Komisji Wojskowej i Tymczasowej Rady Stanu (1917)[2], 
•	od 11 listopada 1918 naczelny wódz Armii Polskiej,
•	 w latach 1918–1922 naczelnik państwa,
•	 pierwszy marszałek Polski (1920)
•	 przywódca obozu sanacji po przewrocie majowym (1926),
•	 dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930);
•	 wywarł decydujący wpływ na kształt polityki wewnętrznej i zagranicznej II RP
•	w młodości, podczas prowadzenia działalności konspiracyjnej, znany pod pseudonimami Wiktor i Mieczysław.
•	wśród zwolenników Piłsudskiego, zwłaszcza z czasów służby w Legionach, używano jego przydomków – Komendant, Dziadek, Marszałek oraz Ziuk

ŻYCIE

•	Urodził się 5 grudnia 1867 r. w Zułowie na Wileńszczyźnie.
•	W 1877 r. został uczniem I Gimnazjum Rządowego w Wilnie, uzyskując w nim w 1885 r. maturę. Od 1882 r. był członkiem tajnego kółka uczniowskiego „Spójnia”.
•	W 1885 r. podjął studia medyczne na Uniwersytecie w Charkowie. W tym czasie należał do studenckiego kółka samokształceniowego będącego pod wpływem „Narodnej Woli”.
•	W marcu 1886 r. za udział w studenckich demonstracjach został ukarany kilkudniowym aresztem. Latem tego roku po zakończeniu sesji egzaminacyjnej powrócił do Wilna                   z zamiarem przeniesienia się na Uniwersytet w Dorpacie.
•	Przebywając w Wilnie związał się z konspiracyjną grupą, która współdziałała z frakcją terrorystyczną „Narodnej Woli”. Nie mając świadomości, iż planuje ona zamach na cara Aleksandra III, został zamieszany w jego przygotowanie.
•	Aresztowany 22 marca 1887 r., przewieziony został do twierdzy pietropawłowskiej                   w Petersburgu.
•	20 kwietnia w trybie administracyjnym skazano go na 5 lat zesłania do wschodniej Syberii. Na miejsce zesłania wyruszył pod koniec maja i na początku października dotarł do Irkucka. Tam, 1 i 2 listopada doszło do buntu więźniów, podczas którego został ciężko pobity przez strażników. Oskarżony o stawianie oporu więziennej służbie skazany został na pół roku więzienia w ramach pięcioletniego zesłania.
•	Od 23 grudnia 1887 r. do lipca 1890 r. przebywał na zesłaniu w Kireńsku, gdzie odbył też wspomnianą karę więzienia. W sierpniu 1890 r. został przeniesiony do wsi Tunka, położnej ok. 200 km na płd.-zach. od Irkucka. Po zakończeniu kary powrócił 1 lipca 1892 r. do Wilna.
•	W 1893 r. wstąpił do Sekcji Litewskiej PPS, szybko stając się jednym z jej liderów.
•	W lutym 1894 r. wszedł w skład Centralnego Komitetu Robotniczego PPS. W tym samym roku rozpoczął wydawanie nielegalnego pisma „Robotnik”, będącego organem PPS, w którym pełnił również funkcję redaktora. Początkowo drukowano je                         w Lipniszkach, a od 1895 r. w Wilnie.
•	W grudniu 1894 r. wziął udział w zjeździe Związku Zagranicznych Socjalistów Polskich, który odbywał się w Genewie.
•	W 1896 r. przebywał w Londynie, uczestnicząc m.in. w Kongresie II Międzynarodówki.
•	Jesienią 1899 r. przeniósł się wraz z drukarnią „Robotnika” do Łodzi, gdzie 22 lutego 1900 r. został aresztowany.
•	17 kwietnia 1900 r., po wstępnym śledztwie, przewieziony został do warszawskiej Cytadeli i osadzony w X Pawilonie. Symulując obłęd, uzyskał w grudniu przeniesienie do petersburskiego Szpitala Mikołaja Cudotwórcy, skąd 15 maja 1901 r. zbiegł i przedostał się do Galicji.
•	Od 1902 r. do 1905 r. ponownie był członkiem CKR.
•	Po wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej, reprezentując PPS, wyjechał wraz z Tytusem Filipowiczem do Tokio, gdzie w lipcu 1904 r. prowadził rozmowy z przedstawicielami japońskiego Sztabu Generalnego. W ich rezultacie Japończycy zobowiązali się do wspomagania PPS w nabywaniu broni. Odrzucili jednak złożone im propozycje, ażeby    w zamian za informacje wywiadowcze pomogli utworzyć polski legion walczący po stronie japońskiej z Rosją oraz podjęli na arenie międzynarodowej działania na rzecz sprawy polskiej.
•	Po wybuchu rewolucji w Rosji w 1905 r. powstańcze koncepcje grupy, której przewodził, tzw. starych, spotykały się ze zdecydowaną krytyką części działaczy PPS, tzw. młodych, będących zwolennikami prowadzenia walki z caratem w ramach ogólnorosyjskiej rewolucji.
•	W październiku 1905 r. został szefem Wydziału Spiskowo-Bojowego, kierującego Organizacją Bojową PPS.
•	W listopadzie 1906 r. na IX Zjeździe PPS w Wiedniu doszło do rozłamu w partii. W jego wyniku wraz ze swoimi zwolennikami utworzył PPS-Frakcję Rewolucyjną. Nie wszedł początkowo do jej władz, koncentrując się na działalności OB.
•	26 września 1908 r. dowodził akcją bojową na wagon pocztowy w Bezdanach pod Wilnem, podczas której zdobyto ponad 200 tys. rubli.
•	W sierpniu 1909 r. na II Zjeździe PPS – Frakcji Rewolucyjnej wszedł w skład CKR, pozostając jego członkiem do wybuchu I wojny światowej.
•	Z jego inicjatywy w czerwcu 1908 r. Kazimierz Sosnkowski założył tajny Związek Walki Czynnej, mający szkolić oficerów i podoficerów.
•	Był współtwórcą powołanego w 1910 r. przez ZWC Związku Strzeleckiego we Lwowie       i Towarzystwa „Strzelec” w Krakowie. Od czerwca 1912 r. sprawował nad nimi dowództwo jako Komendant Główny ZWC. W tym samym roku doprowadził do utworzenia Polskiego Skarbu Wojskowego.
•	1 grudnia 1912 r. Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych wybrała go na stanowisko komendanta głównego polskich sił wojskowych.
•	Po wybuchu I wojny światowej podległa mu I Kompania Kadrowa przekroczyła                     6 sierpnia 1914 r. granicę zaboru rosyjskiego z zamiarem wywołania w Królestwie Polskim narodowego powstania.
•	Wobec załamania się tej koncepcji, 16 sierpnia przystąpił do powstałego cztery dni wcześniej Naczelnego Komitetu Narodowego i z podległych sobie oddziałów utworzył               1 pułk piechoty Legionów Polskich.
•	W sierpniu 1914 r. z jego inicjatywy rozpoczęto tworzenie w Królestwie Polskim tajnej organizacji zbrojnej w oparciu o członków Związku Walki Czynnej i Polskich Drużyn Strzeleckich. W październiku1914 r. przyjęła ona nazwę Polskiej Organizacji Wojskowej.
•	We wrześniu 1914 r. na ziemiach Królestwa Polskiego, zajętych przez wojska niemieckie, powołał Polską Organizację Narodową (PON), która nie podlegała Naczelnemu Komitetowi Narodowemu.
•	W tym samym miesiącu na czele 1 pułku piechoty opuścił Kielce i został skierowany do obrony odcinka Wisły pomiędzy Bolesławiem a ujściem Dunajca. Walczył w rejonie Nowego Korczyna i Opatowca. W trakcie ofensywy na Dęblin został ranny w bitwie pod Laskami (23 X).
•	W listopadzie 1914 r. w brawurowy sposób przeprowadził podległe mu oddziały przez Ulinę Małą do Krakowa, omijając wojska rosyjskie.
•	15 listopada 1914 r. mianowany został przez dowództwo austriackie brygadierem.
•	W grudniu 1914 r. po przekształceniu 1 pułku w I Brygadę objął nad nią dowództwo.               Na jej czele osłaniał linię kolejową Sucha-Mszana Dolna.
•	Od marca 1915 r. do ofensywy majowej pozostawał nad Nidą. Następnie walczył                   w bitwach pod Konarami i Ożarowem, docierając 3 sierpnia do Lublina. Latem tego roku toczył ciężkie boje pod Kostiuchnówką.
•	26 września 1916 r. dowództwo austriackie przyjęło jego prośbę o dymisję ze stanowiska dowódcy I Brygady.
•	15 stycznia 1917 r. został referentem Komisji Wojskowej i członkiem Wydziału Wykonawczego Tymczasowej Rady Stanu. 2 lipca 1917 r. podał się do dymisji.
•	22 lipca 1917 r. został aresztowany. Od końca sierpnia 1917 r. więziony był w twierdzy magdeburskiej.
•	Po uwolnieniu 10 listopada 1918 r. wrócił do Warszawy. Następnego dnia Rada Regencyjna przekazała mu władzę wojskową i naczelne dowództwo nad siłami zbrojnymi.
•	14 listopada 1918 r. przejął od Rady Regencyjnej również władzę cywilną.
•	22 listopada 1918 r. objął urząd Tymczasowego Naczelnika Państwa, zachowując naczelne dowództwo Wojska Polskiego.
•	W czasie wojny polsko-sowieckiej osobiście kierował wyprawą wileńską (IV 1919), wyprawą kijowską (IV-V 1920), Bitwą Warszawską (VIII 1920) oraz Bitwą nad Niemnem (IX 1920).
•	19 marca 1920 r. mianowany został Marszałkiem Polski.
•	Po wyborach prezydenckich 14 grudnia 1922 r. złożył władzę Naczelnika Państwa na ręce prezydenta Gabriela Narutowicza.
•	Od 17 grudnia 1922 r. pełnił funkcję szefa Sztabu Generalnego. W związku z powołaniem gabinetu Wincentego Witosa 9 czerwca 1923 r. złożył dymisję.
•	2 lipca 1923 r. zrezygnował również z przewodniczenia Ścisłej Radzie Wojennej. Wycofał się z oficjalnego życia politycznego i zamieszkał w Sulejówku.
•	12-14 maja 1926 r. dokonał zbrojnego zamachu stanu, w wyniku którego przejął władzę w państwie. 15 maja został ministrem spraw wojskowych, pełniąc tę funkcję do śmierci.
•	31 maja 1926 r. Zgromadzenie Narodowe wybrało go na urząd Prezydenta RP. Stanowiska jednak nie przyjął.
•	Od 28 sierpnia 1926 r. był Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych i potencjalnym Naczelnym Wodzem w wypadku wojny.
•	Dwukrotnie, od 2 października 1926 r. do 27 czerwca 1928 r. i od 25 sierpnia do                   4 grudnia 1930 r., sprawował urząd premiera.
•	Zmarł 12 maja 1935 r. w Belwederze.
•	Pochowany został na Wawelu w krypcie św. Leonarda, a jego serce złożone zostało                 w grobie matki na wileńskiej Rossie.
•	W 1937 r. na polecenie metropolity krakowskiego arcybiskupa Adama Sapiehy trumna                z jego szczątkami została przeniesiona do krypty pod wieżą Srebrnych Dzwonów.	
•	Józef Piłsudski odznaczony był m.in.: Orderem Orła Białego, Virtuti Militari kl. I, II i V, Polonia Restituta kl. I, Krzyżem Niepodległości z mieczami i czterokrotnie Krzyżem Walecznych. (PAP)

                    https://ciekawostkihistoryczne.pl/leksykon/jozef-pilsudski-1867-1935/